کل بیشتر از اجتماع اجزاست

متن کتاب:

مطلبی وارد نشده است.


نکات قابل استنباط:

جورچینی (پازلی) را در نظر بگیرید که از قطعات بسیار زیادی تشکیل شده است. ممکن است هر یک از قطعات آن به تنهایی بی معنی به نظر آید؛ اما اگر قطعه های آن را یکی یکی در جایِ درست در کنار همدیگر قرار دهیم، مشاهده می کنیم که اجزای جورچین، کم کم نمایی بزرگ، کُلّی و معنی دار پیدا می کنند و تصویری از شیئی آشنا به ما نشان می دهند.

وقتی قطعات پازل در کنار هم و در ارتباط درست باهم قرار بگیرند معنی دار می شوند. یعنی بدون در نظر گرفتن ارتباط قطعات پازل، این قطعات بی معنی هستند.

کل ≠ اجتماع اجزا ← زیرا در اجتماع اجزا، ممکن است رابطه بین اجزا در نظر گرفته نشود.

کل ≠ اجتماع اجزا + رابطه بین اجزا

پیکر هر یک از جانداران نیز از اجزای بسیاری تشکیل شده است.

هر یک از اجزای پیکر جانداران، بخشی از یک سامانه بزرگ را تشکیل می دهد که در نمای کلّی برای ما معنی پیدا می کند. بنابراین جانداران را نوعی سامانه پیچیده می دانند که اجزای آن باهم ارتباط های چند سویه دارند. پیچیدگی این سامانه های را وقتی بیشتر مشاهده می کنیم که ارتباط جاندار و اجزای تشکیل دهنده بدن آن را با محیط زیست بررسی کنیم.

هر سامانه پیچیده از مجموع چندین سامانه دیگر تشکیل شده است مثلاً : سامانه پیکر جاندار از  دستگاه های گوارش، گردش خون، تنفس و غیره تشکیل شده است.

همچنین سامانه دستگاه گوارش از سامانه های کوچکی مثل معده، روده، کبد، لوزالمعده و غیره تشکیل شده است. و همین طور تا آخر

اجزای جانداران ارتباط های چند سویه باهم دارند مثلا معده با روده، قلب، مغز، کلیه و … ارتباط دارد و همین طور هر یک از اجزا ارتباط های چند سویه ای با سایر اجزا دارد.

بدن جاندار یک سامانه پیچیده است. به علت وجود ارتباط های چند سویه بین اجزای جاندار، این سامانه پیچیده تر می شود. همچنین به علت داشتن ارتباط بین هر یک از اجزا ی بدن جاندار با محیط زیست این سامانه بازهم پیچیده تر می شود.

هر سامانه می تواند زیرمجموعه ای از یک سامانه بزرگتر باشد و همواره سامانه بزرگتر پیچیده تر از سامانه های تشکیل دهنده آن می باشد.  مثلا سامانه پیکر جاندار زیر مجموعه از یک جمعیت می باشد و سامانه جمعیت زیر مجموعه ای از اجتماع می باشد و همین طور تا آخر.

زیست 95: برهم کنش اجزاء در بدن جانداران به اندازه ای پیچیده است که در هر سطح جدید از حیات، ویژگی های جدیدی پدیدار می شود؛ مانند اتم ها و مولکول ها هنگامی که باهم ترکیب می شوند.

زیست 95: مثلا می دانیم که هر مولکول آب از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته شده است.

ویژگی های آب، با ویژگی های اتم های تشکیل دهنده آن، بسیار متفاوت است.

در هر یک از سطوح سازمان یابی حیات روابطی بین اجزا وجود دارد که باعث ایجاد ویژگی های جدید در آن سطح می شود، این ویژگی ها در سطوح پایین تر قابل مشاهده نیستند.

مثلاً بافت آوند چوبی به تنهایی نمی تواند شیره خام را به حرکت درآورد و وقتی در ارتباط با بافت های زنده دیگر مثل لایه ریشه زا قرار می گیرد با همکاری هم شیره خام را جابجا می کنند

یا مثلاً تبادل مواد بین یاخته های گیاهی از طریق پلاسمودسم در سطح بافت دیده می شود و نمی توان آن را در سطح یاخته مشاهده کرد.

یا مثلا توانایی تفسیر در نورون ها وجود ندارد ولی وقتی نورون ها باهم سیناپس تشکیل می دهند توانایی تفسیر نیز بوجود می آید.

ویژگی های سامانه های پیچیده و مرکب را نمی توان فقط از طریق مطالعه اجزای سازنده آنها توضیح داد.

هر یاخته هم چیزی بیش از مجموع مولکول های تشکیل دهنده آن است و این موضوع در سطوح بافت، اندام، دستگاه و جاندار نیز صادق است که تا سطح زیست کره ادامه دارد.

مثلا نمی توان ویژگی های مغز را فقط با مطالعه نورون ها توضیح داد.

ویژگی های سامانه های پیچیده و مرکب را نمی توان فقط از طریق مطالعه اجزای سازنده آنها توضیح داد. چون سامانه پیچیده چیزی بیشتر از اجزای سازنده آن می باشد. (علاوه بر اجزای سازنده، ارتباط بین اجزا را نیز شامل می شود.)

اگر اجزای تشکیل دهنده یک گیاه را از هم جدا کنیم و در ظرفی بریزیم، آن مجموعه اجزای از هم جداشده، گیاه به شمار نمی رود؛ پس ارتباط بین اجزاء نیز مانند خود اجزاء در تشکیل جاندار، مؤثر بوده و کُل، چیزی بیشتر از اجتماع اجزاء است.

چون این اجزا مثلا بافت آوند چوب، آوند ابکش و سایر بافت ها باهم ارتباط نداشته و توانایی هایی مثل فتوسنتز، فشار ریشه ای، تولید مثل و … ندارد.

زیست شناسان امروزی به این نتیجه رسیده اند که بهتر است برای درک سامانه های زنده، جزء نگری را کنار بگذارند و بیشتر « کُل نگری » کنند تا بتوانند ارتباط های در هم آمیخته درون این سامانه ها را کشف و آنها را در تصویری بزرگ تر و کامل تر مشاهده کنند؛ یعنی سعی می کنند هنگام بررسی یک موجود زنده، به همه عوامل زنده و غیرزنده ای نیز توجه کنند که بر حیات آن اثر می گذارند.

زیست شناسان جدید جزءنگری هم می کنند ولی کمتر از زیست شناسان قدیمی.

در بررسی یک موجود زنده به صورت کل نگری، علاوه بر سایر موجودات زنده، موجودات غیرزنده موثر بر جاندار نیز در نظر گرفته می شود.

بر اساس کل نگری:

زیست کره ≠ مجموع زیست بوم های روی کره زمین ← چون زیست کره علاوه بر مجموع زیست بوم ها، روابط بین زیست بوم ها را نیز شامل می شود.

کل = مجموع اجزا + ارتباط بین اجزا

 

هیچ گاه نمی توانیم از یک سامانه پیچیده تصویری کامل داشته باشیم زیرا هر سامانه همواره در ارتباط با سایر سامانه ها و سطوح بالاتر و پایین تر از خود می باشد و برای داشتن تصویر کامل از سامانه باید همه این ارتباط ها را نیز در نظر داشته باشیم.

در سطوح سازمان یابی حیات، کامل ترین تصویر مربوط به سامانه زیست کره می باشد زیرا به روابط موجود در بین همه اجزا و سطوح توجه دارد و ناقص ترین تصویر مربوط به سطح یاخته است زیرا روابط یاخته با سطوح بالاتر را در نظر نمی گیرد.

هدف زیست شناسی قدیم، بیشتر کشف اجزای سامانه ها و هدف زیست شناسان امروزی بیشتر کشف روابط بین اجزای سامانه هاست.

در بررسی موجودات زنده از سطوح یاخته تا اجتماع به تاثیر عوامل غیرزنده توجهی نمی شود بنابراین می توان گفت این بررسی بیشتر شبیه زیست شناسی قدیمی است زیرا همه عوامل زنده و غیرزنده را در نظر نمی گیرد. ولی در سطوح بالاتر عوامل زنده و غیرزنده در نظر گرفته می شود.

در کل نگری، برای شناخت بیشتر عوامل زنده و غیرزنده موثر بر سامانه های زیستی، می توانیم از نگرش بین رشته ای (همکاری رشته های دیگر) نیز استفاده کنیم.

 


سوال صحیح غلط:

جانداران را نوعی سامانه پیچیده می دانند. ص

اجزای بدن جانداران با یکدیگر ارتباط های دو سویه دارند. غ          چند سویه

اجزای تشکیل دهنده بدن جانداران نمی توانند با محیط بیرون ارتباط داشته باشند. غ

علاوه بر خود جاندار، اجزای سازنده جاندار نیز با محیط بیرون ارتباط دارد. ص

ویژگی سامانه های پیچیده و مرکب را نمی توان فقط از طریق مطالعه اجزای سازنده آنها توضیح داد. ص

در تشکیل جاندار ارتباط بین اجزا نیز مانند خود اجزا مهم می باشد. ص

کل را می توان مساوی مجموع اجزا دانست. غ          کل چیزی بیشتر از اجتماع اجزاست.

زیست شناسان امروزی بیشتر کل نگری می کنند. ص

برای درک ارتباط های در هم آمیخته درون سامانه ها بیشتر باید جزنگری بکنیم. غ

در کل نگری به موجودات زنده به همه عوامل زنده و غیرزنده موثر بر موجود زنده را نیز باید توجه کرد. ص

 


سوالات کوتاه پاسخ:

مطلبی وارد نشده است.


سوالات چند گزینه ای:

مطلبی وارد نشده است.


تصاویر اضافی:

مطلبی وارد نشده است.


فیلم تدریس:

مطلبی وارد نشده است.


فیلم مرتبط:

مطلبی وارد نشده است.


مطالب مرتبط:

عنوان مطلب

مطلبی وارد نشده است.


 

about author

lotfi128

lotfi128@gmail.com

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!